Lăng Khải Định (Ứng Lăng)
Lăng Khải Định, tên chữ là Ứng Lăng (應陵), là nơi an táng Hoàng đế Khải Định (1885 – 1925), vị vua thứ mười hai của triều Nguyễn. Lăng được xây dựng trên sườn núi Châu Chữ, nay thuộc phường Thủy Bằng, quận Thuận Hóa, thành phố Huế.
Địa chỉ: Ứng Lăng

Mô tả di sản
Lăng Khải Định, tên chữ là Ứng Lăng (應陵), là nơi an táng Hoàng đế Khải Định (1885 – 1925), vị vua thứ mười hai của triều Nguyễn. Lăng được xây dựng trên sườn núi Châu Chữ, nay thuộc phường Thủy Bằng, quận Thuận Hóa, thành phố Huế.
Vua Khải Định lên ngôi năm 1916, khi 31 tuổi, ngay từ đầu, ông đặc biệt chú trọng đến việc kiến thiết cung điện, dinh thự và lăng tẩm cho bản thân cũng như hoàng tộc. Trong thời gian trị vì, nhiều công trình lớn được xây dựng như điện Kiến Trung, cung An Định, cửa Trường An, cửa Hiển Nhơn, cửa Chương Đức, trong đó quan trọng nhất là việc chuẩn bị sinh phần cho chính nhà vua – Ứng Lăng.
Để chọn địa điểm xây lăng, Khải Định cho triệu tập và tham khảo nhiều tấu trình của các thầy địa lý. Cuối cùng, triền núi Châu Chữ được chọn làm nơi kiến thiết lăng mộ. Theo quan niệm phong thủy truyền thống, khu vực này hội tụ đầy đủ các yếu tố cát địa: phía trước có một quả đồi thấp làm tiền án; hai dãy núi Chóp Vung và Kim Sơn chầu hai bên, tượng trưng cho thế “Tả Thanh Long – Hữu Bạch Hổ”; khe Châu Ê chảy từ trái sang phải làm thủy tụ, giữ vai trò minh đường. Ngọn núi Châu Chữ vừa là hậu chẩm, vừa là nền xây dựng lăng, được vua đổi tên thành Ứng Sơn; theo đó, lăng mang tên Ứng Lăng.
Công trình chính thức khởi công ngày 4 tháng 9 năm 1920, do Tiền quân Đô thống phủ Lê Văn Bá chỉ huy. Việc xây dựng kéo dài liên tục suốt 11 năm mới hoàn tất. Tham gia kiến thiết Ứng Lăng là đông đảo thợ giỏi và nghệ nhân nổi tiếng khắp cả nước như Phan Văn Tánh, Nguyễn Văn Khả, Ký Duyệt, Cửu Sừng…
Để có kinh phí xây dựng, vua Khải Định xin chính quyền bảo hộ Pháp cho phép tăng thuế điền thêm 30% trên phạm vi toàn quốc, dùng toàn bộ số tiền thu được cho việc làm lăng. Chính sách này đã gây nhiều bất bình trong xã hội đương thời và bị giới sử học sau này phê phán gay gắt.
Ngoài ra, nhằm phục vụ cho việc xây dựng theo phong cách mới, Khải Định cho mua từ Pháp các vật liệu hiện đại như sắt, thép, xi măng, ngói ardoise; đồng thời cho thuyền sang Trung Quốc và Nhật Bản để mua sứ, thủy tinh màu và các vật liệu trang trí cao cấp, tạo nên diện mạo đặc biệt cho Ứng Lăng, công trình mang dấu ấn giao thoa Đông – Tây rõ nét.
Ứng Lăng là nơi an táng và thờ phụng Hoàng đế Khải Định (1885–1925), vị vua thứ mười hai của triều Nguyễn. Sau khi băng hà năm 1925, linh cữu nhà vua được an táng tại đây theo nghi thức hoàng gia. Trong quần thể lăng, điện thờ là nơi đặt long vị và bài vị của vua Khải Định, phục vụ cho việc tế tự theo lễ nghi triều Nguyễn.
Về sau, cùng với sự biến chuyển của lịch sử, Ứng Lăng không chỉ là nơi yên nghỉ của một vị hoàng đế mà còn trở thành một di tích tiêu biểu phản ánh giai đoạn cuối của chế độ quân chủ Việt Nam, gắn liền với hình ảnh và đánh giá nhiều chiều về nhân vật Khải Định trong lịch sử cận đại.



