Lăng Đồng Khánh, còn gọi là Tư Lăng (思陵), là một công trình tiêu biểu trong quần thể di tích Cố đô Huế, được xây dựng làm nơi an táng Hoàng đế Đồng Khánh. Lăng tọa lạc giữa không gian làng quê yên tĩnh, xưa thuộc làng Cư Sĩ, xã Dương Xuân, nay thuộc thôn Thượng Hai, phường Thủy Xuân, thành phố Huế.

Vua Đồng Khánh, húy Nguyễn Phúc Ưng Đường, là con trưởng của Kiên Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Cai (1845 – 1876), người đặc biệt được sử sách nhắc đến vì sinh ra ba vị vua triều Nguyễn: Kiến Phúc, Hàm Nghi và Đồng Khánh. Dân gian Huế từng lưu truyền câu ca dao phản ánh số phận bi thương của ba triều vua liên tiếp này:

Tuy là anh cả, nhưng Đồng Khánh lại là người lên ngôi sau cùng. Sau khi vua Hiệp Hòa bị phế sát (1883), quyền thần Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường lập Ưng Đăng (con nuôi vua Tự Đức) làm vua, lấy niên hiệu Kiến Phúc. Kiến Phúc ở ngôi chưa đầy một năm thì qua đời, em là Ưng Lịch kế vị, tức vua Hàm Nghi. Năm 1885, kinh đô Huế thất thủ, Hàm Nghi xuất bôn theo phong trào Cần Vương. Đến năm 1886, triều đình thân Pháp đưa Ưng Đường lên ngôi, lấy niên hiệu Đồng Khánh.

Đồng Khánh trị vì chỉ ba năm (1886 – 1889) rồi băng hà khi mới 25 tuổi. Do mất sớm, nhà vua chưa kịp chuẩn bị sinh phần, nên việc hình thành lăng tẩm diễn ra hết sức đặc biệt và kéo dài qua nhiều triều vua.

Sau khi lên ngôi, Đồng Khánh nhận thấy lăng mộ của cha là Kiên Thái Vương tại làng Cư Sĩ chưa có điện thờ, nên sai Bộ Công dựng điện Truy Tư bên cạnh lăng cha để thờ phụng. Công trình khởi dựng vào tháng 2 năm 1888, đến tháng 10 cùng năm thì hoàn thành cơ bản. Nhà vua cho rước bài vị Kiên Thái Vương về thờ tại đây và tiếp tục hoàn thiện kiến trúc.

Tuy nhiên, trong lúc công trình còn dang dở, Đồng Khánh lâm bệnh và đột ngột qua đời. Vua Thành Thái kế vị trong bối cảnh quốc khố kiệt quệ, tình hình chính trị – kinh tế rối ren nên không thể xây dựng một lăng tẩm hoàn chỉnh cho vua tiền triều. Trước hoàn cảnh đó, triều đình cho đổi điện Truy Tư thành điện Ngưng Hy để thờ vua Đồng Khánh; thi hài nhà vua được an táng giản dị trên đồi Hộ Thuận Sơn, cách điện Ngưng Hy khoảng 30m về phía tây. Toàn bộ khu vực này được gọi chung là Tư Lăng.

Phải đến năm 1916, khi vua Khải Định – con trai vua Đồng Khánh lên ngôi, việc xây dựng lăng mộ cho cha mới được tiến hành quy mô. Từ năm 1916 đến 1917, các hạng mục quan trọng như Bái đình, Bi đình, Bửu thành và Huyền cung lần lượt được kiến thiết. Riêng điện Ngưng Hy cùng các công trình phụ trợ tiếp tục được tu sửa, hoàn thiện cho đến năm 1923.

Do được xây dựng qua nhiều giai đoạn, dưới nhiều triều vua, lăng Đồng Khánh mang dấu ấn chuyển tiếp rõ rệt giữa kiến trúc truyền thống cuối thế kỷ XIX và xu hướng tân thời đầu thế kỷ XX. Đây cũng là một trong những công trình tiêu biểu nhất về nghệ thuật sơn son thếp vàng và sơn mài cung đình cuối triều Nguyễn.