Quần thể - Khu di tích

Duyệt Thị Đường (Phú Xuân, Huế)

Mã QR của Duyệt Thị Đường (Phú Xuân, Huế)
QR HediHEDI-CT-039

Duyệt Thị Đường là nhà hát cung đình được xây dựng sớm nhất tại kinh đô Huế dưới triều Nguyễn. Công trình tọa lạc ở phía bên trái trong phạm vi Tử Cấm thành, đây là không gian biểu diễn nghệ thuật dành riêng cho hoàng gia. Tại đây thường xuyên tổ chức các loại hình sân khấu cung đình, đặc biệt là tuồng (hát bội), phục vụ vua, hoàng thân, đình thần và các phái đoàn ngoại giao.

Địa chỉ: Phú Xuân, Huế

Duyệt Thị Đường (Phú Xuân, Huế)

Mô tả di sản

Duyệt Thị Đường là nhà hát cung đình được xây dựng sớm nhất tại kinh đô Huế dưới triều Nguyễn. Công trình tọa lạc ở phía bên trái trong phạm vi Tử Cấm thành, đây là không gian biểu diễn nghệ thuật dành riêng cho hoàng gia. Tại đây thường xuyên tổ chức các loại hình sân khấu cung đình, đặc biệt là tuồng (hát bội), phục vụ vua, hoàng thân, đình thần và các phái đoàn ngoại giao.

Hiện nay, Duyệt Thị Đường thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế, nằm trong quần thể Quần thể di tích Cố đô Huế.

Duyệt Thị Đường được dựng vào tháng 7 năm 1826 dưới triều vua Minh Mạng, giai đoạn này, triều Nguyễn đang từng bước hoàn chỉnh thiết chế cung đình và nghi lễ. Sự ra đời của nhà hát này không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu giải trí, mà còn phục vụ trực tiếp cho đời sống văn hóa, lễ nghi của hoàng gia, nơi nghệ thuật tuồng (hát bội) được nâng lên thành một hình thức biểu diễn mang tính bác học và cung đình hóa cao độ.

Duyệt Thị Đường đã là không gian sân khấu trọng yếu trong nội cung, diễn ra các buổi biểu diễn phục vụ nhà vua, hoàng thân quốc thích, quần thần và cả các phái bộ ngoại giao. Những ghi chép của người phương Tây cuối thế kỷ XIX cho thấy đây là một thiết chế biểu diễn được tổ chức chặt chẽ theo trật tự lễ nghi: vị trí ngự tọa của hoàng đế được đặt trên bục cao, tách biệt; phía sau có màn che dành cho cung nữ; dàn nhạc và sân khấu bố trí ở trung tâm.

Bước sang đầu thế kỷ XX, cùng với sự suy yếu của triều đình, công trình bắt đầu xuống cấp, đến cuối thời Bảo Đại, nhà hát gỗ nguyên thủy đã bị triệt giải để xây dựng lại bằng vật liệu hiện đại. Lần cải tạo này làm thay đổi căn bản diện mạo kiến trúc, mặt bằng bị thu hẹp, công trình được nâng thành hai tầng, kết cấu chuyển sang bê tông cốt thép, mái đôi truyền thống thay bằng mái đơn, đồng thời bổ sung các hạng mục mới như nhà vỏ cua và cổng Duyệt Thị Môn. Đây là giai đoạn đánh dấu sự hiện đại hóa cưỡng bức, khiến cấu trúc nguyên bản của nhà hát cung đình gần như không còn được bảo lưu.

Đến năm 1962, Duyệt Thị Đường được chuyển đổi thành Trường Quốc gia Âm nhạc Huế, những biến đổi tiếp tục diễn ra ở quy mô nội thất: sân khấu cũ bị cải biến thành khán đài, các không gian hai bên bị chia nhỏ thành phòng học, làm phá vỡ hoàn toàn cấu trúc không gian biểu diễn truyền thống.

Trước tình trạng xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều thập niên sử dụng, từ năm 1995 đến năm 2004, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã tiến hành trùng tu công trình theo hướng bảo tồn thích nghi, phục hồi diện mạo của giai đoạn giữa thế kỷ XX, đồng thời tái thiết chức năng biểu diễn nghệ thuật truyền thống.

Từ năm 2004, Duyệt Thị đường được khôi phục và đưa vào hoạt động phục vụ khách du lịch với thể loại nhã nhạc cung đình Huế khá thu hút du lịch. Nhà hát đã sưu tầm và khôi phục 8 trong số 11 điệu múa cổ, 40 bài nhã nhạc và nhiều trích đoạn tuồng cổ, trong đó có nhiều tiết mục được dàn dựng công phu như Trống Thái Bình, Tam luân cửu chuyển (đại nhạc), Phú lục địch, Kim tiền (Tiểu nhạc), Vũ phiến, Lục cúng hoa đăng và các trích đoạn tuồng Kỷ Lan Anh, Ôn Đình chém Tá, Lục cúng hoa đăng, Nữ tướng xuất quân, Lân mẫu xuất Lân nhi…

Liên hệ hợp tác

Đăng ký đóng góp dữ liệu hoặc trao đổi hợp tác triển khai QR cho điểm di sản.

Dự án Hedi - Kết nối di sản ViệtĐiện thoại: 0888 290 095Email: sohoadisan@gmail.com