Thái lăng còn được gọi là lăng Đồng Thái, là lăng của vua Trần Anh Tông, vị vua thứ 4 của nhà Trần và phụ táng Thuận Thánh Bảo Từ Hoàng Thái hậu. Đây là lăng tẩm đầu tiên của nhà Trần được xây dựng ở An Sinh, Đông Triều, Quảng Ninh.

Thái Lăng được xây dựng vào năm Canh Thân (1320). Theo Đại Việt sử ký toàn thư, ghi rõ:

“Canh Thân – Đại Khánh năm thứ 7 (1320), mùa xuân, tháng 3, ngày 6, Thượng Hoàng (Trần Anh Tông) băng ở cung Trùng Quang, phủ Thiên Trường, rước linh cữu vào cửa Tường Phù, quàn tại cung Thánh Từ (Thăng Long). Ngày 12 tháng 12 năm Canh Thân (1320), táng Thượng hoàng Trần Anh Tông vào Thái Lăng ở An Sinh”;

“Mười hai năm sau, mùa xuân, tháng 2, ngày 15, năm Nhâm Thân (Khai Hựu năm thứ 4 – 1332), phụ táng Thuận Thánh Bảo Từ Hoàng Thái hậu (vợ vua Trần Anh Tông) vào Thái Lăng”.

Những ghi chép này xác nhận Thái Lăng là nơi an táng chính thức của Thượng hoàng Trần Anh Tông và Hoàng hậu Bảo Từ, đồng thời cho thấy quá trình hình thành và hoàn chỉnh khu lăng diễn ra trong nhiều giai đoạn.

Vua Trần Anh Tông là vị hoàng đế thứ tư của triều Trần, tên húy là Trần Thuyên, con trai của vua Trần Nhân Tông. Ông sinh ngày 17 tháng 9 năm Bính Tý (1276). Năm 1293, khi mới 17 tuổi, Trần Anh Tông được vua cha nhường ngôi, chính thức đăng quang. Ông ở ngôi 21 năm, sau đó làm Thái Thượng hoàng thêm 6 năm. Ngày 16 tháng 3 năm Canh Thân (1320), Trần Anh Tông băng hà tại cung Trùng Quang, phủ Thiên Trường, hưởng thọ 47 tuổi.

Sử sách đánh giá Trần Anh Tông là vị vua có tính tình đôn hậu, đức độ, song vẫn thể hiện sự quyết đoán trong điều hành triều chính. Dưới thời trị vì của ông, quốc gia Đại Việt đạt đến giai đoạn thái bình, thịnh trị; bờ cõi tiếp tục được mở rộng, các lĩnh vực kinh tế, văn hóa đều phát triển ổn định. Đặc biệt, Trần Anh Tông là một tín đồ thuần thành của Phật giáo. Dưới sự bảo trợ của ông và triều đình, Phật giáo nhất là Thiền phái Trúc Lâm đạt tới thời kỳ phát triển cực thịnh. Nhà vua trực tiếp đứng ra xây dựng hoặc làm thí chủ cúng dường nhân lực, tài lực cho nhiều công trình Phật giáo lớn như tháp Phổ Minh (Nam Định), Phật viện Quỳnh Lâm, am – chùa Ngọa Vân. Ngoài ra, ông còn tự mình cùng hoàng cung và thị nữ trích máu để viết 20 cuốn kinh Đại Tạng cỡ nhỏ, lưu giữ tại Phật viện Quỳnh Lâm, thể hiện lòng sùng kính Phật pháp hiếm thấy ở một vị quân vương.

Bia Trần triều bi ký đặt tại đền An Sinh khắc năm Thiệu Trị thứ 4 (1844) là tấm bia khắc lại nội dung văn bia được dựng năm Chính Hòa thứ 10 (1689) đời vua Lê Hy Tông cho biết: