Triệu Tổ Miếu là một trong năm miếu thờ quan trọng bậc nhất của triều Nguyễn, giữ vị trí ở góc đông nam bên trong Hoàng thành Huế, đồng thời nằm về phía bắc của Thái Miếu. Đây cũng là công trình miếu thờ được xây dựng sớm nhất trong tổng thể Hoàng thành, khởi dựng vào năm 1804, ngay trong giai đoạn đầu triều Nguyễn thiết lập kinh đô.

Triệu Tổ Miếu phụng thờ Triệu Tổ Tĩnh hoàng đế – là tổ của chín đời chúa Nguyễn và các đời hoàng đế kế tiếp của vương triều Nguyễn.

Hiện nay, di tích thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế, nằm trong quần thể Quần thể di tích Cố đô Huế – một di sản văn hóa thế giới được bảo tồn và phát huy giá trị.

Triệu Tổ Miếu được khởi dựng dưới triều Gia Long, vào năm Gia Long thứ 3 (1804), ngay sau khi triều Nguyễn vừa xác lập quyền lực và tiến hành xây dựng hệ thống kiến trúc nghi lễ tại Kinh thành Huế. Triệu Tổ Miếu thờ Triệu Tổ Tĩnh hoàng đế và hoàng hậu.

Trong quá trình tồn tại, Triệu Tổ Miếu gắn liền với hệ thống nghi lễ cung đình có quy định chặt chẽ. Hằng năm, tại đây tổ chức 5 kỳ tế chính gồm: Xuân hưởng, Hạ hưởng, Thu hưởng, Đông hưởng và lễ tất niên (Hạp hưởng) vào cuối tháng Chạp. Ngoài các kỳ tế định lệ, miếu còn là nơi cử hành lễ cáo trong những dịp trọng đại của triều đình như đăng quang, Vạn Thọ, Thánh Thọ, Nguyên đán, Đoan Dương, lễ liên quan đến Đông cung Thái tử, Khánh hạ và tiếp sứ.

Sử liệu triều Nguyễn còn ghi lại nhiều mốc thời gian cụ thể liên quan đến hoạt động nghi lễ tại miếu.

Đặc biệt, các đại lễ mừng thọ của hoàng đế đều gắn với nghi thức cáo yết tại đây. Trong số 13 vua triều Nguyễn, chỉ có 5 vua sống trên 40 tuổi gồm Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức và Khải Định. Ngoại trừ Gia Long, các vua còn lại đều tổ chức lễ Tứ tuần Đại khánh (40 tuổi):

Riêng các lễ mừng thọ 40 tuổi, việc cáo yết tại Triệu Miếu được thực hiện rất trang trọng. Chẳng hạn: