Hưng Miếu có tên đầy đủ là Hưng Tổ Miếu, là một trong những miếu thờ quan trọng của hoàng gia triều Nguyễn. Công trình tọa lạc ở góc tây nam Hoàng thành Huế, nằm trong hệ thống các miếu điện thờ tự của vương triều.

Hưng Miếu là nơi thờ Hưng Tổ Hiếu Khang Hoàng đế và Hưng Tổ Hiếu Khang Hoàng hậu, là song thân của vua Gia Long. Hai vị được vua Gia Long truy tôn và thờ tự tại đây sau khi lên ngôi hoàng đế.

Hiện nay, di tích thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế, nằm trong quần thể di sản Cố đô Huế.

Sau khi thống nhất đất nước và lên ngôi hoàng đế năm 1802, vua Gia Long đặc biệt chú trọng việc truy tôn và báo hiếu đối với thân phụ. Ông cho tìm lại mộ phần của cha mình là Nguyễn Phúc Luân, đồng thời quyết định xây dựng một ngôi miếu riêng để thờ phụng. Theo ghi chép của sử triều Nguyễn, công trình này được khởi dựng vào tháng 4 năm 1804 và hoàn thành vào tháng 8 cùng năm, tức chỉ trong vòng bốn tháng, thể hiện sự ưu tiên đặc biệt của triều đình. Ngôi miếu được dựng ngay tại vị trí khu vực Thế Miếu ngày nay trong Hoàng thành Huế, và đến tháng 3 năm 1805 thì chính thức đưa vào sử dụng. Ban đầu, miếu mang tên Hoàng Khảo miếu, với ý nghĩa là nơi thờ phụng vua cha.

Đến năm 1821, dưới triều Minh Mạng, nhằm quy hoạch lại không gian thờ tự trong Hoàng thành, nhà vua cho di dời Hoàng Khảo miếu lùi về phía sau vị trí cũ khoảng 50 mét để lấy đất xây dựng Thế Miếu. Việc di dời diễn ra trong khoảng từ ngày 23 tháng 3 đến ngày 16 tháng 4 năm 1821. Sau khi hoàn tất, ngôi miếu được đổi tên thành Hưng Tổ miếu.

Cũng như các miếu điện quan trọng khác trong Hoàng thành, tại Hưng Miếu hằng năm triều đình tổ chức năm kỳ tế lớn (ngũ hưởng) gồm: Xuân hưởng, Hạ hưởng, Thu hưởng, Đông hưởng và Hạp hưởng. Trong đó, Hạp hưởng là lễ cúng tất niên vào cuối tháng Chạp, mang ý nghĩa tổng kết chu kỳ tế tự trong năm. Các nghi lễ tại đây được tổ chức với quy thức chặt chẽ, phản ánh tính nghiêm cẩn của chế độ lễ nhạc triều Nguyễn.

Các hoàng đế thường đích thân đến tế hoặc sai hoàng thân thay mặt cử hành lễ trong các dịp trọng đại như các kỳ ngũ hưởng, lễ Tứ tuần Đại khánh, Ngũ tuần Đại khánh, lễ tôn thụy, hay các nghi lễ cáo miếu liên quan đến bang giao. Chẳng hạn, vào năm Tự Đức thứ 31 (1878), nhân dịp sinh nhật lần thứ 50 của mình, vua đã truyền chỉ chuẩn bị lễ phẩm để thân hành đến làm lễ tại Hưng Miếu và Thế Miếu, thể hiện lòng thành kính đối với tiên tổ.

Công tác chuẩn bị tế lễ tại Hưng Miếu cũng được triều đình tổ chức rất công phu, binh lính, thợ săn và dân phu được huy động để săn bắt thú rừng, thu thập sản vật quý từ các địa phương dâng tiến làm lễ vật. Những ghi chép từ năm Minh Mạng thứ 6 (1825) cho thấy triều đình đã cấp phát tiền bạc, lương thực và điều động nhân lực quy mô lớn để phục vụ các kỳ tế giỗ, phản ánh tính chất trọng đại và quy mô của nghi lễ tại miếu.