Lăng Trường Diên là nơi an táng và thờ phụng Nguyễn Phúc Lan, tức Thần Tôn Hiếu Chiêu Hoàng Đế, vị chúa thứ ba của chính quyền Đàng Trong, thường được gọi là chúa Thượng.

Khu lăng tọa lạc tại vùng núi An Bằng, xưa thuộc phủ Thừa Thiên; nay thuộc thôn Kim Ngọc, xã Hương Thọ, thị xã Hương Trà, thành phố Huế. Công trình nằm ở tả ngạn dòng Tả Trạch, cách bờ sông khoảng 2 km và cách trung tâm thành phố Huế chừng 11 km.

Vị trí này thuộc khu vực thượng nguồn sông Hương, nơi địa hình đồi núi thấp xen kẽ sông suối, tạo nên không gian sơn thủy đặc trưng của hệ thống lăng tẩm các chúa Nguyễn.

Chúa Nguyễn Phúc Lan trị vì 13 năm (1635 – 1648), thọ 48 tuổi. Sau khi qua đời, ông được an táng tại vùng núi Yên (An) Bằng, huyện Hương Trà, phủ Thừa Thiên; nay thuộc thôn Liên Bằng, xã Hương Thọ, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế. Khu vực này vốn là không gian sơn thủy quan trọng ở thượng nguồn sông Hương, nơi tập trung nhiều lăng tẩm của các chúa Nguyễn.

Đến năm 1790, trong bối cảnh biến động dưới thời Tây Sơn, lăng bị phá hủy. Sau khi giành được đại thống, vua Gia Long cho phục dựng lại lăng vào năm thứ 5 (1806) tại vị trí cũ và chính thức đặt tên là Lăng Trường Diên.

Dưới triều Nguyễn, công trình tiếp tục được trùng tu nhiều lần: vào năm Minh Mạng thứ 8 (1827), Minh Mạng thứ 21 (1840) và năm Thiệu Trị thứ nhất (1841). Những lần sửa chữa này cho thấy triều đình vẫn duy trì việc chăm lo, bảo tồn hệ thống lăng tẩm các chúa tiền triều như một phần của chính thống vương quyền.

Sau năm 1945, do chiến tranh và thiếu điều kiện bảo tồn, lăng Trường Diên rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, được xem là công trình hư hại nặng nề nhất trong hệ thống lăng mộ chín đời chúa Nguyễn. Ghi nhận vào cuối tháng 8 năm 2014 cho thấy nhiều hạng mục đã đổ nát, tường thành sạt lở nghiêm trọng, khuôn viên bị cây cỏ dại xâm lấn, gần như mất đi diện mạo kiến trúc ban đầu.

Nguyễn Phúc Lan (1601 – 1648), quê Gia Miêu (Thanh Hóa), là con thứ hai của chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên; mẹ là Mạc Thị Giai, thuộc hoàng tộc nhà Mạc. Từ nhỏ ông đã tham gia việc quân chính, được phong Phó tướng Nhân Lộc hầu.