Đình

Đình Gia Thượng (Long Biên, Hà Nội)

Mã QR của Đình Gia Thượng (Long Biên, Hà Nội)
QR HediHEDI-CT-093

Đình Gia Thượng là một ngôi đình cổ thuộc vùng đất ven sông của khu vực phía Bắc Thăng Long xưa. Trước đây, đình thuộc xã Ngọc Thụy, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh (sau thuộc ngoại thành Hà Nội). Đến cuối năm 2003, thực hiện quyết định điều chỉnh địa giới hành chính của Chính phủ, xã Ngọc Thụy được chuyển về quận Long Biên, sau đó thuộc phố Gia Thượng, Phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, thành phố Hà Nội. Hiện nay, đình Gia Thượng thuộc phường Bồ Đề, thành phố Hà Nội.

Địa chỉ: Long Biên, Hà Nội

Đình Gia Thượng (Long Biên, Hà Nội)

Mô tả di sản

Đình Gia Thượng là một ngôi đình cổ thuộc vùng đất ven sông của khu vực phía Bắc Thăng Long xưa. Trước đây, đình thuộc xã Ngọc Thụy, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh (sau thuộc ngoại thành Hà Nội). Đến cuối năm 2003, thực hiện quyết định điều chỉnh địa giới hành chính của Chính phủ, xã Ngọc Thụy được chuyển về quận Long Biên, sau đó thuộc phố Gia Thượng, Phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, thành phố Hà Nội. Hiện nay, đình Gia Thượng thuộc phường Bồ Đề, thành phố Hà Nội.

Gia Thượng là một trong những làng cổ nằm trên vùng đất ven sông thuộc khu vực phía Bắc Thăng Long xưa, nơi được xem là vùng địa linh nhân kiệt, có bề dày lịch sử và hệ thống di tích phong phú. Vùng đất này gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của các làng xã cổ như Bắc Cầu, Bắc Biên, Trung Hà, Yên Tân, tạo nên một không gian văn hóa lịch sử liên hoàn ven sông Hồng và sông Đuống.

Theo các tư liệu lịch sử, tại khu vực Gia Thượng hiện còn dấu tích thành Điêu Diêu (còn gọi là thành Điêu Hào), do quân Minh dựng lên trong thời kỳ xâm lược nước ta vào thế kỷ XV. Thành là nơi đồn trú của quân Minh cùng một số thổ quan, thổ binh địa phương. Đầu năm 1427, nghĩa quân Lam Sơn đã tiến hành bao vây, vừa tấn công vừa kêu gọi hàng phục. Đến tháng 2 năm 1427, toàn bộ quân trong thành Điêu Diêu ra hàng, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến chống quân Minh, giải phóng đất nước.

Trong bối cảnh lịch sử đó, đình Gia Thượng được hình thành như một trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng và cộng đồng của cư dân địa phương. Đình được xây dựng ngoài đê, trên vùng bãi hữu ngạn sông Đuống, phản ánh rõ đặc trưng cư trú và đời sống gắn bó mật thiết với sông nước của cư dân vùng bãi.

Đình Gia Thượng thờ năm vị Thần hoàng, bao gồm cả Thiên thần và Nhân thần, thể hiện rõ quan niệm tín ngưỡng truyền thống của cư dân nông nghiệp lúa nước. Trong đó, Linh Lang Đại vương và Cao Sơn Đại vương là hai vị thần có vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân Thăng Long, được thờ phụng tại nhiều di tích lớn. Linh Lang Đại vương là vị thần được thờ chính tại đền Voi Phục (Thủ Lệ), trấn giữ phía Tây trong hệ thống “Thăng Long tứ trấn”; theo truyền thuyết, ngài là con vua Lý Thánh Tông, có công đánh giặc chống quân Tống. Thần Cao Sơn Đại vương được thờ chính tại đình Kim Liên, giữ vai trò trấn Nam kinh thành; là bộ tướng thân cận của Tản Viên Sơn Thánh, biểu trưng cho tinh thần đoàn kết chống thiên tai, địch họa của dân tộc Việt Nam từ buổi đầu dựng nước và giữ nước.

Bên cạnh đó, đình còn thờ Giang Khẩu Đại vương – vị thần cửa sông, mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, sông nước yên bình, mùa màng tươi tốt; cùng hai vị Minh Trụ Đại vương và Minh Khiết Đại vương, là những nhân vật lịch sử thời nhà Lý có công chống giặc ngoại xâm (quân Chiêm Thành) vào thế kỷ XI. Hai vị được dân gian huyền thoại hóa và tôn thờ làm Thành hoàng làng tại nhiều nơi, trong đó có đình Gia Thượng và đình Gia Quất (phường Thượng Thanh).

Trải qua nhiều thế kỷ tồn tại cùng lịch sử làng xã, đình Gia Thượng không chỉ là nơi thờ phụng các vị thần bảo hộ mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng, góp phần gìn giữ và truyền lại những giá trị lịch sử, tinh thần và truyền thống tốt đẹp của cư dân địa phương.

Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, đình Gia Thượng có khởi nguồn xây dựng vào khoảng cuối thời Lê Trung Hưng và đã trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa. Hiện chưa tìm được tư liệu thành văn ghi chép cụ thể về quá trình xây dựng và tu bổ đình. Tuy nhiên, căn cứ vào bộ đòn kiệu bát cống chạm khắc hình rồng tinh xảo, sơn son thếp vàng, mang phong cách nghệ thuật đầu thế kỷ XIX, cùng với cây đa cổ thụ trước đình có bộ rễ nằm sâu khoảng 1,5m so với mặt sân hiện nay, có thể suy đoán ngôi đình cổ trước đây đã tồn tại khoảng từ 200 đến 300 năm.

Liên hệ hợp tác

Đăng ký đóng góp dữ liệu hoặc trao đổi hợp tác triển khai QR cho điểm di sản.

Dự án Hedi - Kết nối di sản ViệtĐiện thoại: 0888 290 095Email: sohoadisan@gmail.com