Lăng mộ

Lăng Họ Ngọ (Hợp Thịnh, Bắc Ninh)

Mã QR của Lăng Họ Ngọ (Hợp Thịnh, Bắc Ninh)
QR HediHEDI-CT-007

Lăng Họ Ngọ (còn gọi là Linh Quang Từ, Ngọ tướng công chi mộ) thuộc làng Thái Thọ, xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh (xưa thuộc tổng Quế Trạo, huyện Hiệp Hòa, phủ Bắc Hà, xứ Kinh Bắc). Nay là xã Hợp Thịnh tỉnh Bắc Ninh.

Địa chỉ: Hợp Thịnh, Bắc Ninh

Lăng Họ Ngọ (Hợp Thịnh, Bắc Ninh)

Mô tả di sản

Lăng Họ Ngọ (còn gọi là Linh Quang Từ, Ngọ tướng công chi mộ) thuộc làng Thái Thọ, xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh (xưa thuộc tổng Quế Trạo, huyện Hiệp Hòa, phủ Bắc Hà, xứ Kinh Bắc). Nay là xã Hợp Thịnh tỉnh Bắc Ninh.

Lăng họ Ngọ được khởi dựng vào năm 1697 dưới triều vua Lê Hy Tông và trùng tu vào năm 1714. Đây là một trong những công trình lăng mộ có niên đại sớm còn tồn tại ở vùng Kinh Bắc, được xây dựng trước cả Lăng Dinh Hương và trước hệ thống lăng tẩm các vua Nguyễn ở Huế. Công trình vừa là nơi an táng di hài Phương quận công Ngọ Công Quế, vừa là không gian thờ tự tổ tiên dòng họ Ngọ – một dòng họ có nhiều người làm quan võ dưới thời Lê Trung hưng.

Theo các tư liệu và văn bia còn lưu giữ, Ngọ Công Quế xuất thân trong một gia đình nhiều đời làm quan. Cha ông là Phúc An hầu Ngọ Công Tuấn, từng giữ chức Tham tán xứ Thái Nguyên, được triều đình ban tặng danh hiệu “Tướng công hiển cung đại phu, tham đốc thái vũ, tử vệ quân sự vụ”. Ông nội là Thái Sơn hầu Ngọ Công Văn, được phong “Vũ liệt tướng quân, tham đốc thần vũ, tử vệ quân sự vụ”. Qua các chức tước và mỹ tự được phong tặng có thể thấy dòng họ Ngọ là một thế gia võ tướng có vị trí đáng kể trong bộ máy quân sự triều Lê.

Năm Chính Hòa thứ 18, tức năm Đinh Sửu (1697), Ngọ Công Quế được triều đình huân phong Đặc tiến kim tử vinh lộc đại phu, giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều như Phó tả thị nội thư, Tả binh phiên, Tư lễ giám và Đô thái giám, đồng thời được phong tước Lộc hầu. Đến năm Quý Tỵ (1713), ông được cử làm Trấn thủ Thái Nguyên xứ – một vùng trọng yếu ở trung du và miền núi phía Bắc thời bấy giờ. Khi này ông đồng thời giữ chức Tư lễ giám, Bắc quân Đô đốc phủ và được thăng huân phong “Đặc tiến phụ quốc Thượng tướng quân, Tả đô đốc”, phong tước Phương quận công. Đây là những chức hàm rất cao, cho thấy ông là người được triều đình đặc biệt tín nhiệm trong cả quân sự lẫn quản lý địa phương.

Tấm bia đá đặt tại lăng hiện nay còn ghi khá đầy đủ chức tước của ông bằng chữ Hán: “Phụng sai Thái Nguyên sứ trấn cai quản đặc tiến phụ quốc Thượng tướng quân, tư lễ giám Tổng thái giám Bắc quân Đô đốc phủ, đô đốc kiêm sự, gia phong tặng Tả đô đốc Phương quận công, Ngọ tướng công húy Quế”. Nội dung văn bia không chỉ xác nhận thân thế và chức vụ của Ngọ Công Quế mà còn phản ánh nghi thức ghi công, phong tặng đối với các đại thần dưới thời Lê Trung hưng.

Theo truyền tụng địa phương và gia phả dòng họ, Ngọ Công Quế là người có tài văn võ, tính cách khoan hòa, cư xử điềm đạm và được nhiều người kính trọng. Trong thời gian làm quan, ông được triều đình và phủ chúa tin dùng, giao nhiều trọng trách liên quan đến việc trấn thủ và ổn định tình hình ở các địa phương. Nhờ có công trong việc dẹp loạn, giữ yên vùng biên và ổn định dân cư, ông được ban thưởng nhiều bổng lộc và đặc ân. Tuy nhiên, thay vì chỉ phục vụ lợi ích cá nhân hay gia tộc, ông đã sử dụng phần lớn nguồn tài lực ấy để hỗ trợ quê hương.

Các nguồn tư liệu địa phương cho biết ông đã đóng góp công sức và tiền của để tu sửa, xây dựng nhiều công trình công cộng như đình, chùa, cầu cống phục vụ đời sống dân sinh, tiêu biểu như Đình Chèo và Chùa Chèo trong vùng Quế Trạo. Những công trình này không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng mà còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng của cư dân địa phương thời bấy giờ. Việc một vị quan lớn dùng bổng lộc triều đình để chăm lo cho quê hương khiến ông được nhân dân kính trọng sâu sắc.

Sau khi qua đời, Ngọ Công Quế được dân tổng Quế Trạo tôn làm thần và được phối thờ cùng Thành hoàng làng tại đình. Điều này cho thấy ảnh hưởng của ông không chỉ giới hạn trong phạm vi quan trường mà còn gắn bó trực tiếp với đời sống cộng đồng địa phương. Chính vì vậy, Lăng họ Ngọ ngày nay không đơn thuần là nơi an táng một vị quận công mà còn là dấu tích lịch sử phản ánh vai trò của tầng lớp võ quan thời Lê, truyền thống khoa bảng của vùng Kinh Bắc và sự gắn kết giữa giới quan lại với cộng đồng làng xã đương thời.

Liên hệ hợp tác

Đăng ký đóng góp dữ liệu hoặc trao đổi hợp tác triển khai QR cho điểm di sản.

Dự án Hedi - Kết nối di sản ViệtĐiện thoại: 0888 290 095Email: sohoadisan@gmail.com