Đình

Đình Vo Trung (Long Biên, Hà Nội)

Mã QR của Đình Vo Trung (Long Biên, Hà Nội)
QR HediHEDI-CT-094

Đình Vo Trung hiện tọa lạc tại số 77 đường Viên Chiếu, phường Phúc Lợi, quận Long Biên, nay thuộc phường Phúc Lợi, thành phố Hà Nội. Xưa kia, ba làng Đông, Thượng và Trung cùng với làng Nông Vụ vốn hợp thành một đơn vị cư trú, có tên gọi là làng Vo. Đình nằm ở vị trí cận kề tuyến đê sông Đuống, gắn bó mật thiết với không gian sinh hoạt và lịch sử hình thành của cộng đồng địa phương.

Địa chỉ: Long Biên, Hà Nội

Đình Vo Trung (Long Biên, Hà Nội)

Mô tả di sản

Đình Vo Trung hiện tọa lạc tại số 77 đường Viên Chiếu, phường Phúc Lợi, quận Long Biên, nay thuộc phường Phúc Lợi, thành phố Hà Nội. Xưa kia, ba làng Đông, Thượng và Trung cùng với làng Nông Vụ vốn hợp thành một đơn vị cư trú, có tên gọi là làng Vo. Đình nằm ở vị trí cận kề tuyến đê sông Đuống, gắn bó mật thiết với không gian sinh hoạt và lịch sử hình thành của cộng đồng địa phương.

Đình Vo Trung thờ Tứ vị Thánh Nương, những vị thần được nhân dân tôn kính như các đấng bảo trợ cho cuộc sống bình yên của người dân vùng sông biển. Theo truyền thuyết, Tứ vị Thánh Nương là Thái hậu họ Dương cùng các công chúa triều Tống. Cuối thế kỷ XIII, khi quân Mông – Nguyên tấn công, vua Tống Bính Đế phải đưa hoàng tộc và quần thần xuống thuyền chạy ra biển. Trong cảnh cùng đường, vua tôi nhà Tống đã gieo mình xuống biển tự vẫn.

Thi hài Thái hậu họ Dương và các công chúa trôi dạt vào Cửa Cờn (nay thuộc huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An). Dân chài địa phương thương xót, lo việc mai táng và dựng am nhỏ để thờ phụng. Từ đó, các bà linh hiển, thường phù trợ cho người đi biển được tai qua nạn khỏi, sóng yên gió lặng.

Truyền thuyết kể lại rằng: Cửa Càn Hải (Cửa Cờn), nơi sông Hoàng Mai đổ ra biển, thuộc xã Phương Cần, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, thời Trần kiêng huý chữ “Càn” đổi thành Cần Hải. Cuối niên hiệu Trung Hưng (1278 – 1279) quân Tống bị quân Mông – Nguyên đánh tan ở Nhai Sơn, vua Tống Bính Đế đem gia quyến và bề tôi quân lính tuỳ tòng hơn 800 người lên thuyền trốn ra biển.

Thế cùng lực tận, lại bị quân giặc đuổi theo rất gấp, vua tôi nhà Tống phải nhảy xuống biển tự tử. Tử thi Thái hậu họ Dương và các nàng công chúa trôi dạt vào Cửa Cờn ở huyện Quỳnh Lưu, sắc mặt vẫn hồng hào như người sống. Dân chài bản xã thương xót lo liệu chôn cất, dựng thảo am để thờ. Phàm những ai khi vào lộng ra khơi, dân chài lưới hoặc làm nghề chở thuyền biển thường đến cầu khấn ở đền. Khi vua Trần Anh Tông đem quân đi đánh Chiêm Thành, qua Cửa Cờn chiêm bao thấy một nữ Thần đến khóc lóc nói với vua rằng: “Thiếp là cung phi nhà Triệu Tống, bị giặc bức bách, lại gặp sóng gió, trôi dạt đến đây. Bấy lâu nay thiếp được Thượng Đế cho làm thần biển. Nay bệ hạ đem quân đi chinh phạt, thiếp xin theo giúp lập công”. Vua cho gọi các bô lão đến hỏi sự thực, làm lễ kính tế rồi lên đường. Sóng yên biển lặng, quân vua tiến đến thành Chà Bàn được thắng lớn. Khi trở về, vua sai Hữu ty lập đền thờ bốn mùa cúng tế, phong làm “Đại Càn quốc gia Nam Hải Tứ vị Thánh Nương” (sử ghi sự việc vào tháng 6 năm Long Hưng thứ 20, tức năm 1313. Sau vua Lê Thánh Tông đi đánh Chiêm Thành (1469), qua Cửa Cờn có vào cầu đảo ở đền cũng được thắng lớn, khi về thuyền ngự qua cửa biển, chợt có giông gió nổi lên, buồm thuyền theo gió quay lại trước đền. Vua bèn hạ lệnh cho tu sửa đền miếu, gia phong phẩm vật cho thần, địa danh chỗ thuyền quay lại đó từ đây được gọi là xã Hồi Chu.”1

Phu nhân họ Triệu, công chúa của nhà Nam Tống, mẹ con 3 người, mà phu nhân là con gái út. Niên hiệu Thiện Bảo năm đầu đời vua Trần Nhân Tông, tướng Trương Hoằng Phạm đánh úp binh Tống tại Nhai Sơn, quân tan rã hết. Quân tả thừa tướng Lục Tú Phu ôm vua Đế Bính mà trầm xuống biển, Quan quán nhà Tống nhào xuống biển tới trên 10 vạn người.

Mẹ con Phu Nhân níu được mạn (be) thuyền trôi đến chùa Phật hiệu Hải Nhai. Nhà sư thương xót nên đem về nuôi được vài tháng, Phu Nhân da thịt phục hồi, dung nhan mỹ lệ, nhà sư muốn tư thông, phu Nhân cự tuyệt nghiêm khắc. Nhà sư lấy làm xấu hổ, nên nhảy xuống biển tự tử.

Cả ba mẹ con cùng khóc, bảo rằng: Mẹ con ta nhờ Sư mà sống, Sư lai vì mẹ con ta mã chết, Lòng ta làm sao yên được chứ ?

Liên hệ hợp tác

Đăng ký đóng góp dữ liệu hoặc trao đổi hợp tác triển khai QR cho điểm di sản.

Dự án Hedi - Kết nối di sản ViệtĐiện thoại: 0888 290 095Email: sohoadisan@gmail.com