Đình

Đình Trúc Sơn (phường Trần Hưng Đạo, Hải Phòng)

Mã QR của Đình Trúc Sơn (phường Trần Hưng Đạo, Hải Phòng)
QR HediHEDI-CT-098

Làng Trúc Sơn (chữ Hán: 竹山) hiện thuộc xã Đông Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Trong tiến trình lịch sử hành chính, địa danh Trúc Sơn đã nhiều lần thay đổi về cấp bậc và đơn vị quản lý, phản ánh những biến động trong tổ chức hành chính qua các thời kỳ.

Địa chỉ: phường Trần Hưng Đạo, Hải Phòng

Đình Trúc Sơn (phường Trần Hưng Đạo, Hải Phòng)

Mô tả di sản

Làng Trúc Sơn (chữ Hán: 竹山) hiện thuộc xã Đông Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Trong tiến trình lịch sử hành chính, địa danh Trúc Sơn đã nhiều lần thay đổi về cấp bậc và đơn vị quản lý, phản ánh những biến động trong tổ chức hành chính qua các thời kỳ.

Trước năm 1945, Trúc Sơn là một xã thuộc tổng Dưỡng Chính, phủ Thủy Nguyên, tỉnh Kiến An. Xa hơn nữa, trước năm 1813, Trúc Sơn là thôn Trúc Sơn, thuộc tổng Dưỡng Chân, huyện Thủy Đường, phủ Kinh Môn, trấn Hải Dương. Đến thời vua Đồng Khánh (triều Nguyễn), đơn vị hành chính Trúc Sơn được nâng lên thành xã. Cũng trong giai đoạn này, xã Trúc Sơn được sáp nhập thêm thôn Trà Sơn, nay là làng Trà Sơn thuộc xã Kênh Giang.

Trước năm 1901, tổng Dưỡng Chân được đổi tên thành tổng Dưỡng Chính. Các tài liệu hành chính qua từng thời kỳ cũng cho thấy sự khác biệt trong cách ghi chép tên gọi địa phương: danh sách làng xã năm 1927 ghi là xã Chúc Sơn, trong khi hồ sơ thần tích lập năm 1938 lại ghi là Trúc Sơn. Những biến đổi về tên gọi này không chỉ phản ánh đặc điểm ngôn ngữ – văn tự của từng giai đoạn mà còn góp phần làm rõ quá trình hình thành và phát triển lâu dài của làng Trúc Sơn trong lịch sử vùng đất Thủy Nguyên.

– Vị thứ nhất: Nguyễn tự Linh Quang (theo nhận định của đoàn kiểm kê có thể là Linh Quang Đại vương – Nguyễn Hùng (thời Lý)): Theo Cuốn “Từ điển bách khoa Địa danh Hải Phòng”: Nguyễn Hùng là nhân tài thời Lý Nam Đế (503–548), có công dẹp giặc Ai Lao quấy nhiễu biên giới. Sau khi mất ở quê, vua sai lập đền thờ, phong thần hiệu “Linh Quang Đại vương”. Vị này còn được thờ tại đền Trịnh Xá (làng Trịnh Xá, xã Thiên Hương). Theo thần phả đền Trịnh Xá, vị này sống vào thời Lý – Hậu Lý (1009–1225), không phải thời tiền Lý. Theo đó, vào thời vua Lý Nhân Tông (1066 – 1127), tại trang Trịnh Xá có vị tù trưởng họ Nguyễn tự là Trạch, vợ là Trần Thị Chinh (Trinh) là người hiền hòa, nhân đức, được xóm làng kính trọng. Vào ngày 12/2/1086, người vợ hạ sinh được người con trai đặt tên là Hùng. Từ lúc mới sinh, cậu bé đã có tướng mạo và khí chất hơn người. Vào năm 1104, Nguyễn Hùng đã giúp Lý Thường Kiệt đánh giặc Chiêm Thành, lập được công lớn. Thắng trận trở về, ông được nhà vua ban thưởng hậu hĩnh. Sau ông xin được về quê, bày tiệc lớn mời nhân dân trong trang tham dự, ông mất giữa lúc đang vui cùng nhân dân vào ngày 20/10. Nhà vua biết tin, sai ban sắc chỉ về trang, truyền cho dân làng lập miếu thờ tự và ban cho mỹ tự “Đương cảnh thành hoàng Linh Quang đại vương”.

Vị thứ hai: Đông Hải Đại vương Đoàn Thượng, một nhân vật lịch sử thời Lý – Trần: Đông Hải Đại Vương, tên thật là Đoàn Thượng, là tướng nhà Lý và là một sứ quân chống lại triều đình thời Lý – Trần. Ngài sinh ngày 10 tháng Giêng năm Giáp Thân (1184) đời vua Lý Cao Tông, mất năm 1228. Theo Ngọc phả ở Hải Dương, ngài là con của ông Đoàn Trung và bà Hoàng Thị Mỹ. Sử sách ghi ngài người làng Thung Độ, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương. Theo “Đại Việt Sử ký Toàn Thư”, ông có cùng một vú nuôi với vua Lý Cao Tông. Lớn nên giữa lúc triều đình nhà Lý suy vị, nhờ tài năng mà Đoàn Thượng vươn lên trở thành một hào trưởng nổi tiếng ở Hồng châu (gồm các huyện Cẩm Giàng, Bình Giang, Thanh Miện, Gia Lộc, Ninh Giang và Tứ Kỳ đều thuộc Hải Dương ngày nay). Trước cảnh triều đình mục nát, hào kiệt nhiều nơi nổi dậy, Đoàn Thượng cũng dấy binh tại quê nhà chống lại triều đình. Vua Lý Cao Tông đã nhiều lần cho quân đi đánh dẹp Đoàn Thượng nhưng không thành. Sau thấy thế triều đình mạnh, Đoàn Thượng bèn sai người ngầm đút lót cho Thượng phẩm phụng ngự Phạm Du, nguyện xin đem quân chúng theo Du. Phạm Du cố vì Thượng mà xin với Cao Tông tha cho ông nhờ vậy mà ông đã thoát nạn. Sau Đoàn Thượng giúp vua Lý Huệ Tông (tức Thái tử Sảm) chống lại thế lực họ Trần do Trần Tự Khánh cầm đầu nhưng lực lượng họ Trần quá mạnh buộc vua Lý Huệ Tông phải dựa vào họ Trần, do đó Đoàn Thượng cũng tạm quy hàng, được phong tước vương và vẫn giữ vùng Hồng châu. Năm 1223, Trần Tự Khánh chết, em họ là Trần Thủ Độ lên thay, tiếp tục thao túng triều đình nhà Lý. Thủ Độ sắp xếp đưa cháu là Trần Cảnh (con Trần Thừa) lên thay ngôi nhà Lý, lập ra nhà Trần. Tiếp đó, Trần Thủ Độ mang quân đi đánh Đoàn Thượng nhưng không thắng, đành phải hứa hẹn phong tước cho ông. Thủ Độ định ngày hội họp, làm lễ minh thệ, nhưng Đoàn Thượng không đến họp. Năm 1228, Đoàn Thượng bị sứ quân Nguyễn Nậu là hào trưởng (bộ tướng cũ của Trần Tự Khánh) cát cứ tại khu vực Bắc Giang giết chết. Ông mất năm 45 tuổi.

Ngoài ra, Đình còn thờ vị Hậu thần là cụ Hoàng Thị Cỏn (thời Hậu Lê): Bà vốn là người An Đồng, An Dương; sau làm dâu họ Tạ nên theo chồng về sinh sống tại làng Trúc Sơn. Bà cùng chồng là người có công lập nên làng Trúc Sơn, ngôi làng cổ có lịch sử trên 300 năm (tương truyền làng được lập nên từ thời vua Lê Duy Phường, niên hiệu Vĩnh Khánh tam niên). Bà hóa ngày 27/8 âm lịch.

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), Đình Trúc Sơn là nơi nuôi dấu cán bộ, chiến sỹ cách mạng. Ngay tại khuôn viên đình đã có 01 chiến sỹ của ta bị giặc sát hại dã man.

Hiện nay, ngoại trừ hai bộ vì đầu hồi của tòa Tiền đường được tu bổ, làm mới, thì đình Trúc Sơn vẫn bảo lưu gần như nguyên vẹn bộ khung kiến trúc cũ, được các nhà nghiên cứu nhận định có niên đại muộn nhất vào khoảng năm 1921. Về mặt kiến trúc, đình được xây dựng theo bố cục chữ “Đinh” kiểu chuôi vồ, một loại hình kiến trúc phổ biến, thường gặp ở các đình làng khu vực Bắc Bộ, đồng thời cũng là dạng thức quen thuộc trong hệ thống đình làng trên địa bàn huyện Thủy Nguyên.

Liên hệ hợp tác

Đăng ký đóng góp dữ liệu hoặc trao đổi hợp tác triển khai QR cho điểm di sản.

Dự án Hedi - Kết nối di sản ViệtĐiện thoại: 0888 290 095Email: sohoadisan@gmail.com