Đền Ngọc Chấn nằm trên địa bàn xã Yên Trị, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, cách trung tâm huyện khoảng hơn 10 km về phía nam. Khu di tích được xây dựng ở khu vực ven đê sông Đáy – một trong những tuyến sông lớn của vùng đồng bằng Bắc Bộ, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế và lịch sử cư trú của cư dân địa phương. Từ tuyến đê nhìn xuống, ngôi đền nằm trong một khuôn viên khá rộng, được bao bọc bởi nhiều cây cổ thụ lâu năm, tạo nên cảnh quan cổ kính và tĩnh lặng. Công trình quay mặt về phía dòng sông Đáy, phía trước là không gian thoáng đãng của bãi sông, phía sau là khu vực làng xóm, tạo nên thế đất tương đối biệt lập với khu dân cư.

Vị trí này không chỉ thuận lợi về mặt cảnh quan mà còn mang ý nghĩa phong thủy và lịch sử. Trong truyền thống xây dựng các di tích thờ tự ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, việc lựa chọn địa điểm gần sông thường gắn với quan niệm “tiền thủy hậu thổ”, vừa tạo thế đất đẹp vừa thuận lợi cho giao thông đường thủy trong quá khứ. Chính vì vậy, đền Ngọc Chấn vừa gắn bó với cảnh quan tự nhiên của vùng ven sông Đáy, vừa phản ánh đặc trưng không gian văn hóa của các di tích lịch sử – tín ngưỡng ở khu vực Ý Yên, Nam Định.

Nhân vật được thờ chính tại đền Ngọc Chấn là Đặng Dung – danh tướng và trung thần tiêu biểu trong cuộc kháng chiến chống quân Minh đầu thế kỷ XV. Ông là con trai của Quốc công Đặng Tất, một tướng lĩnh có nhiều công lao trong phong trào chống Minh khôi phục nhà Hậu Trần.

Năm 1407, khi tôn thất nhà Trần là Trần Ngỗi dựng cờ khởi nghĩa, xưng là Giản Định Đế, Đặng Tất đem quân từ Hóa Châu ra Nghệ An phò tá. Sau khi Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân bị Giản Định Đế nghi kỵ và sát hại vào năm 1409, Đặng Dung cùng Nguyễn Cảnh Dị (con của Nguyễn Cảnh Chân) rời bỏ Giản Định Đế, đưa Trần Quý Khoáng lên ngôi, tức Trùng Quang Đế, tiếp tục lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Minh. Trong những năm sau đó, Đặng Dung trở thành một trong những tướng lĩnh chủ chốt của lực lượng Hậu Trần, trực tiếp tham gia nhiều trận chiến quan trọng với quân Minh.

Trong quá trình chiến đấu, ông cùng các tướng như Nguyễn Súy, Nguyễn Cảnh Dị nhiều lần tổ chức phản công, tiêu biểu là các trận chiến ở vùng Bắc Bộ và khu vực Nghệ An – Thuận Hóa. Đặc biệt, trong trận Sái Già năm 1413, Đặng Dung đã chỉ huy quân tập kích doanh trại của tướng Minh là Trương Phụ, thể hiện tinh thần quyết chiến và tài năng quân sự dù lực lượng rất chênh lệch. Tuy nhiên, trước sức mạnh quân sự vượt trội của nhà Minh, phong trào kháng chiến Hậu Trần dần suy yếu và thất bại.

Dù cuộc kháng chiến không thành công, Đặng Dung vẫn được sử sách đánh giá là một tướng lĩnh trung nghĩa, kiên cường, hết lòng phò vua cứu nước. Tinh thần trung liệt và ý chí kháng chiến của ông đã trở thành biểu tượng của lòng trung quân ái quốc trong lịch sử dân tộc. Chính vì vậy, nhân dân nhiều nơi đã lập đền thờ để tưởng nhớ công lao và tôn vinh khí tiết của ông, trong đó có đền Ngọc Chấn ở xã Yên Trị, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.

Đền Ngọc Chấn được xây dựng theo kiểu mặt bằng chữ Đinh (丁) – dạng bố cục khá phổ biến trong kiến trúc đền miếu truyền thống ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tổng thể công trình gồm hai hạng mục chính là tòa tiền đường và cung cấm, bố trí nối tiếp nhau theo trục dọc.

Tòa tiền đường gồm năm gian, là công trình mang đậm phong cách kiến trúc thời Nguyễn (khoảng thế kỷ XIX). Công trình có hệ mái tương đối phẳng, lợp ngói nam truyền thống, tạo nên dáng vẻ vững chãi và cân đối. Bộ khung gỗ được thiết kế theo kiểu giá chiêng kẻ chuyền, một dạng kết cấu phổ biến trong kiến trúc cổ truyền, vừa đảm bảo độ bền vững vừa tạo không gian thông thoáng bên trong. Hệ thống kết cấu bẩy tiền – bẩy hậu được bố trí cân xứng ở cả phía trước và phía sau, giúp nâng đỡ mái và đồng thời tạo nên nét thanh thoát cho toàn bộ công trình.