Chùa Lâm Động (phường Lâm Động, Hải Phòng)
Chùa Lâm Động (hay còn gọi là chùa Lâm) có vị trí nằm trên tuyến đường liên xã thuộc đường rẽ của tỉnh lộ 359, cách trung tâm TP Hải Phòng chừng 7km về hướng Bắc.
Địa chỉ: phường Lâm Động, Hải Phòng

Mô tả di sản
Chùa Lâm Động (hay còn gọi là chùa Lâm) có vị trí nằm trên tuyến đường liên xã thuộc đường rẽ của tỉnh lộ 359, cách trung tâm TP Hải Phòng chừng 7km về hướng Bắc.
Tương truyền rằng, vào thời xưa, cả hai trang Lâm Trang và Tùng Động đều có hệ thống đình, chùa, đền, miếu riêng để phục vụ đời sống tín ngưỡng của cư dân địa phương. Trong đó, chùa Lâm Động là ngôi chùa thuộc địa phận trang Tùng Động. Cho đến nay, vẫn chưa tìm thấy tư liệu lịch sử chính thống nào xác định một cách chính xác thời điểm khởi dựng chùa Lâm Động. Tuy nhiên, căn cứ vào các kết quả khảo sát, nghiên cứu và tư liệu lưu truyền tại địa phương, có thể nhận định rằng ngôi chùa này đã xuất hiện từ thời Lý – Trần.
Ban đầu, chùa Lâm Động chỉ là một ngôi chùa làng có quy mô nhỏ, phục vụ nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng cơ bản của nhân dân trong vùng. Đến triều Trần (1226–1400), cùng với sự phát triển mạnh mẽ của Phật giáo, chùa được mở rộng về quy mô, kiến trúc ngày càng hoàn thiện và từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của cộng đồng. Từ đó, chùa Lâm Động dần trở thành một trong những trung tâm Phật giáo tiêu biểu của vùng đất Thủy Đường.
Tuy nhiên, trong thời kỳ đất nước bị giặc Minh đô hộ, chùa Lâm Động đã bị tàn phá nặng nề, gần như không còn để lại dấu tích. Phải đến năm 1927, ngôi chùa mới được các tín đồ Phật tử và nhân dân địa phương chung tay hưng công, góp của để tiến hành trùng tu, tôn tạo. Việc phục dựng chùa không chỉ nhằm khôi phục lại một cơ sở tín ngưỡng truyền thống, mà còn hướng tới mục đích hoằng dương Phật pháp. Nhờ đó, chùa Lâm Động đã trở thành một danh lam nổi tiếng, được xem là bậc nhất của huyện Thủy Nguyên vào thời bấy giờ. Trong quá trình trùng tu này, người có công lao đóng góp lớn nhất chính là Hòa thượng Thông Thanh.
Mở đầu là Tam quan kiêm gác chuông. Có thể nói Tam quan chùa Lâm mang đậm phong cách bố cục truyền thống Việt Nam, là một trong số không nhiều công trình xây dựng mang dấu ấn nghệ thuật đầu thế kỉ thứ XX ở Hải Phòng chưa bị pha tạp, ngoại lai. Công trình được xây dựng theo kiểu “Chồng Diêm Đốc Các”, trang trí hoa văn lá đề, đường diềm hình hạc. Giữa tầng hai của kiến trúc treo quả chuông đồng cỡ lớn niên hiệu Khải Định thứ 8 (1923), từ đây mỗi lần tiếng chuông chùa vang xa có tác dụng như cảnh tỉnh mọi người rời khỏi cõi mê để đến bến giác ngộ, đánh thức những người đang mê lầm, vô minh đi về với Chính đạo.
Tiếp theo Tam quan là khoảng sân rộng, vuông vức, lát gạch Bát Tràng cổ; được bài trí, lắp đặt các hiện vật cổ gắn liền với lịch sử ngôi chùa gồm hai Thạch trụ đá cao ghi địa danh, phạm vi chúa Sùng Nguyên.
Giữa sân là tòa tháp Cửu phẩm Liên hoa tựa cây bút “Kình Thiên” giữa trời xanh. Đây được xem là công trình kiến trúc tiêu biểu nhất của chùa Lâm. Công trình này được khởi công từ năm 1939 và hoàn thành vào năm 1942. Chân tháp xây bằng đá xanh, ốp thêm lớp đá sẻ hình lục lăng, mỗi cạnh dài 1,2m, cao 1,58m. Bao quanh chân tháp, người ta xây bệ bằng gạch, phía trong rỗng, tạo hình vòm cuốn, mặt ngoài trổ 6 ô cửa vòm. Trong lòng bệ tháp, xưa kia là nơi các vị tăng sư chạy đàn quanh chân tháp trong những dịp lễ cúng Phật. Phía trên là 9 tầng tháp nhỏ dần từ trên xuống, mỗi tầng tháp đều có dáng lục lăng như được làm từ một phiến đá liền khối. Tầng nọ được ngăn cách với tầng kia bằng mái đá khum hình Lợi chậu. Đỉnh tháp tạo hình bình Cam lộ đặt trên Đài sen. Mặt ngoài các tầng tháp được trang trí tương tự nhau; mỗi mặt trong khối lục lăng hình chữ nhật diềm ngoài trang trí bằng các gờ chỉ nổi, chạm nổi các đồ án “Lá cúc hóa Long”, hoa sen, triện văn cách điệu hổ phù, hòm sách thắt dải lụa đào… Chính giữa mặt tháp chạm tượng Phật ngồi thiền trên đài sen theo lối phù điêu; tượng được chạm nổi thể hiện tỉ mỉ từ tóc xoắn ốc, ngón tay, nếp áo toát đến vóc dáng sang quý của nhà Phật.
Tòa Thượng điện có quy mô kiến trúc tương đối vượt trội so với các ngôi chùa khác trong vùng, bố cục kiểu chữ “Công”, gồm 5 gian Tiền đường, 3 gian chùa cổ, 2 gian cánh gà mở rộng về hai phía hồi tường. Phần mãi nóc công trình mở rộng, cao dốc. Xung quanh hai tầng mái trang trí những hàng “Lan can con Tiện” so le nhau, có tác dụng đón ánh sáng từ trên cao xuống, đảm bảo thông thoáng cho nội thất.



