Lăng Cơ Thánh còn gọi là lăng Sọ, là nơi an táng Nguyễn Phúc Luân (Nguyễn Phúc Côn) được truy tôn Hưng Tổ Hiếu Khang Hoàng Đế, thân phụ của vua Gia Long.

Lăng tọa lạc trên núi Hưng Nghiệp, thuộc thôn Cư Chính, huyện Hương Thủy, gần bờ sông Hương, Huế.

Khi còn sống, Nguyễn Phúc Luân chưa từng đăng vị chúa. Tuy nhiên, năm 1806, Gia Long đã truy tôn thân phụ miếu hiệu Hưng Tổ Hiếu Khang Hoàng đế và tôn thân mẫu làm Hưng Tổ Hiếu Khang Hoàng hậu. Cả hai được phụng thờ tại Hoàng khảo miếu, công trình dựng năm Gia Long thứ 3 (1804) ở góc tây nam Hoàng thành, trên nền vị trí của Thế miếu ngày nay.

Theo Đại Nam thực lục, ban đầu, phần mộ thuộc quần thể lăng các chúa Nguyễn và từng bị quân Tây Sơn quật phá. Năm 1790, tướng Nguyễn Văn Ngũ của quân Tây Sơn sai người đào mồ Nguyễn Phúc Luân, lấy xương cốt ném xuống dòng sông Hương. Một ngư dân là Nguyễn Ngọc Huyên làm nghề chài lưới vớt được xương sọ, cất giấu và trao lại cho Vua Gia Long để làm lễ cát táng.

Năm 1801, Gia Long cho cải táng di cốt thân phụ tại vị trí cũ. Đến năm 1806, ông truy tôn cha là Hưng Tổ Hiếu Khang Hoàng đế, cho thờ tại Hoàng khảo miếu (xây dựng năm 1804). Năm 1808 (Gia Long thứ bảy), lăng được tu sửa quy mô và chính thức ban tên Lăng Cơ Thánh.

Sang triều Minh Mạng, năm 1821 lăng được xây dựng lại, đồng thời Hoàng Khảo miếu dời vị trí và đổi tên thành Hưng miếu. Trước đó từng xảy ra một vụ cháy rừng thông trên núi do sơ suất của toán lính trùng tu, song khu lăng sau đó được khắc phục và tiếp tục củng cố.

Hằng năm, triều đình Nguyễn đều cử hành lễ giỗ tại Hưng miếu một cách trang trọng và theo đúng nghi thức định lệ. Châu bản dưới triều Minh Mạng còn ghi rõ ngày mùng 1 tháng 9 năm Minh Mạnh thứ 6 (1825), nhà vua ban chỉ cho Nguyễn Hữu Thận phát thưởng cho lực lượng phục dịch và canh phòng, gồm 14 lính Cẩm y, Nội hầu, Thượng trà, Tiểu sai mỗi người 5 mạch tiền; 120 thợ săn và dân phu các vùng Phù Bài, Thủy Ba mỗi người 5 mạch tiền cùng nửa phương gạo; dân phu phủ Thừa Thiên theo hầu việc được cấp 5 phương gạo để lo liệu các ngày mồng 10 và 14 tháng 9, tức dịp giỗ tổ Hưng miếu. Điều đó cho thấy công tác tế tự được chuẩn bị chu đáo, với sự huy động nhân lực và ban thưởng cụ thể.

Vào tiết Thanh minh hoặc dịp cuối năm, các hoàng đế triều Nguyễn thường thân hành, hoặc sai hoàng thân quốc thích đến Lăng Cơ Thánh dâng lễ tưởng niệm. Năm 1841, trong phụng dụ ban cho Phan Bá Đạt, Thiệu Trị cho biết sau khi yết lễ tại lăng Thiên Thụ, nhà vua tiếp tục đến các lăng Cơ Thánh, Thụy Thánh và lăng của hoàng tỷ. Trông thấy cảnh quan chỉnh tề, thông xanh tốt tươi, đường sá quang đãng, vua cảm thấy được an ủi trong đạo hiếu, nên đã gia ân thưởng thêm hai tháng lương cho toàn bộ lực lượng thủ hộ, từ thân biền đến binh lính.