Điện Kiến Trung (còn gọi là lầu Kiến Trung) được xây dựng dưới triều Khải Định. Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tên gọi “Kiến Trung” được ghép từ: chữ “Kiến” là dựng lập, xây dựng; chữ “Trung” thể hiện sự ngay thẳng, chính trực, không thiên lệch.

Công trình tọa lạc ở vị trí tận cùng phía sau của Tử Cấm Thành Huế, ngay phía sau khu vực Cung Khôn Thái. Hiện nay, di tích thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế, nằm trong quần thể Quần thể di tích Cố đô Huế.

Điện Kiến Trung tọa lạc ở vị trí tận cùng phía sau của Tử Cấm Thành Huế, trên nền một khu đất vốn trước đây đã kiến tạo nhiều công trình.

Dưới triều vua Minh Mạng, tại đây từng lầu Minh Viễn, được xây dựng từ năm 1827 và tồn tại cho đến năm 1876. Đây là tòa nhà làm bằng gỗ khá to lớn, gồm có 3 tầng, cao 15,80m, là nơi dành cho nhà vua lên ngắm cảnh và hóng mát.

Thời Thiệu Trị, vua đã cho trùng tu lầu Minh Viễn và cho đặt trên nóc lầu một viên dạ minh châu đêm đêm tỏa sáng. Lầu Minh Viễn đã được vua Thiệu Trị ca ngợi là đệ nhất cảnh trong “Thần Kinh nhị thập cảnh” (20 thắng cảnh của đất Thần Kinh). Tuy nhiên, công trình này đã được triệt giải vào năm 1876 dưới thời vua Tự Đức vì xuống cấp trầm trọng.

Đến đầu thế kỷ XX, sau hơn 30 năm hoang phế, dưới thời vua Duy Tân, lớp nền cao 4m của khu vực này được vua cho xây dựng một tòa lầu khác theo kiểu mới và đặt tên là lầu Du Cửu (1913 – 1916), tòa lầu mới này có 2 tầng với kiến trúc tương đối đơn giản.

Năm 1916, sau khi đăng quang, Khải Định đã đổi tên công trình thành Lầu Kiến Trung, đồng thời hoạch định việc kiến thiết lại với một diện mạo hoàn toàn mới. Đến năm 1921, ông cho triệt giải lầu Du Cửu và xây dựng Điện Kiến Trung trên nền cũ, nhưng về thực chất đây là một công trình được dựng mới toàn diện, từ quy mô kiến trúc, phong cách nghệ thuật, vật liệu sử dụng cho đến hệ thống trang trí và bố cục cảnh quan. So với công trình tiền nhiệm, Điện Kiến Trung mang dáng dấp của một tòa lầu hai tầng đồ sộ, nền điện cao gần 3m, tạo thế uy nghi và tôn nghiêm. Nội ngoại thất được trang trí hết sức phong phú, thể hiện sự kết hợp tinh vi giữa mỹ thuật truyền thống và ảnh hưởng phương Tây. Phía trước điện là một khoảng sân rộng, được tổ chức như một không gian vườn cảnh với bồn hoa, thảm cỏ và cây cảnh cắt tỉa công phu, xen kẽ các lối đi dạo phục vụ thưởng ngoạn. Chính giữa sân bố trí một đài phun nước, tạo điểm nhấn trung tâm. Gần cuối sân đặt một vạc đồng đúc năm 1659 dưới thời Chúa Nguyễn Phúc Tần. Hệ thống chiếu sáng cũng được chú trọng với các đèn điện hình cầu lớn bố trí tại các góc thảm cỏ, hai bên sân dựng nhà Bát giác thanh nhã, vừa làm nơi nghỉ chân, vừa là điểm quan sát cảnh quan. Từ nền điện xuống sân là ba hệ thống bậc thềm lớn, với nhiều cấp bậc, hai bên thành bậc được chạm nổi hình rồng uốn lượn mềm mại. Ở hai phía bậc thềm trung tâm đặt hai khẩu đại bác bằng đồng đúc năm 1816 dưới triều Gia Long, trong khi phía ngoài các bậc còn lại bố trí chòi canh dành cho lính túc trực. Ngày 6 tháng 11 năm 1925, vua Khải Định đã băng hà chính tại Điện Kiến Trung này.

Sang triều Bảo Đại, Điện Kiến Trung tiếp tục được tu sửa và cải tạo theo hướng hiện đại hóa, chịu ảnh hưởng của kiến trúc phương Tây, với sự cố vấn của một số kiến trúc sư, kỹ sư người Pháp và Bộ Công. Tòa điện đến 1923 thì hoàn thành. Điện trở thành nơi sinh sống chính của vua và Nam Phương Hoàng hậu. Cũng tại đây, vào ngày 4 tháng 1 năm 1936, Nam Phương hoàng hậu sinh hạ Thái tử Bảo Long – vị Thái tử cuối cùng của triều Nguyễn.